Σε μια εποχή κρίσης και ριζικών ανακατατάξεων, με καυτά πολιτικά και κοινωνικά ζητήματα να ταλανίζουν όχι μόνο τη χώρα μας αλλά και όλο τον κόσμο, εμείς, χωρίς να είμαστε έξω απ’ όλα αυτά, έχουμε το προνόμιο να υπηρετούμε, μέσα από το Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου, τον ευαίσθητο χώρο του πολιτισμού, έναν χώρο κομβικής σημασίας για την παιδεία, την καλλιέργεια και τη διαμόρφωση της σύγχρονης ταυτότητας.

Πέρσι τον Απρίλιο, ανέλαβα συνειδητά τον ρόλο του «διαχειριστή κρίσης», ώστε να μη ματαιωθεί η πολύτιμη αυτή διοργάνωση, που αποτελεί τη σημαντικότερη στιγμή συνάντησης και δημιουργίας γύρω από τις παραστατικές τέχνες στη χώρα μας. Με πέντε μόνο εβδομάδες προετοιμασίας, δώσαμε μια πρώτη γεύση της κατεύθυνσης που μας ενδιαφέρει, ένα πρώτο στίγμα – νεανικό, εναλλακτικό και πολιτικό ταυτόχρονα.

Έχοντας ξεπεράσει τις δυσκολίες, που δεν μας άφησαν όλο το 2016, κι έχοντας καταφέρει να διασφαλίσουμε δυναμικά τη συνέχεια του θεσμού, ανοίγουμε τώρα μια νέα σελίδα και σας προσκαλούμε στην πραγματική πρεμιέρα μας.

Φέτος είναι μια χρονιά «εγκαινίων». Εγκαινιάζουμε νέους θεσμούς, συνεργασίες και ανοίγματα εντός του Φεστιβάλ, που ελπίζω να μπολιάσουν την ελληνική καλλιτεχνική πραγματικότητα και να εδραιωθούν, προκειμένου να δώσουν τους καρπούς τους στο μέλλον.

Πρώτον, εγκαινιάζουμε το Λύκειο Επιδαύρου, ένα πολύτιμο για όλους μας διεθνές θερινό σχολείο για το αρχαίο δράμα, το οποίο θα απευθύνεται σε σπουδαστές και σπουδάστριες δραματικών σχολών και νέους ηθοποιούς από όλο τον κόσμο. Από την πρώτη μέρα που ανέλαβα τα καθήκοντά μου ως καλλιτεχνικός διευθυντής έθεσα ως πρωταρχικό στόχο τη σύνδεση της καλλιτεχνικής διαδικασίας με την εκπαίδευση, και αυτόν ακριβώς τον στόχο υπηρετεί η ίδρυση του Λυκείου Επιδαύρου, που έρχεται να καλύψει το κενό ενός διεθνούς κέντρου έρευνας πάνω στο αρχαίο δράμα στον τόπο όπου γεννήθηκε. Στο πλευρό μας έχουμε το Τμήμα Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, τον Δήμο Επιδαύρου και την Εφορεία Αρχαιοτήτων Αργολίδας. Το Λύκειο Επιδαύρου θα είναι, όμως, και μια πηγή πνευματικής ανάπτυξης για ολόκληρη την περιοχή, σε συνδυασμό με το πρόγραμμα των παραστάσεων που θα φιλοξενηθούν στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου και στη Μικρή Επίδαυρο. Αυτό που συνδέει τις παραστάσεις των δύο αυτών αρχαίων θεάτρων με τα μαθήματα και τις άλλες εκδηλώσεις του Λυκείου είναι ότι θα έχουν κάθε χρόνο μια κοινή θεματική.

Φέτος, με το προσφυγικό να δοκιμάζει την ταυτότητα της δυτικής κοινωνίας, η θεματική που διατρέχει το πρόγραμμα της Επιδαύρου, αλλά και του Λυκείου είναι «Η έλευση του ξένου», όπως αποτυπώνεται σε κείμενα της αρχαιότητας, αλλά και όπως καθρεφτίζεται στον διάλογο ανάμεσα στο αρχαίο δράμα και το ιστορικό παρόν. Η ανησυχία εξάλλου για το προσφυγικό διαποτίζει με ποικίλους τρόπους το συνολικό πρόγραμμα του Φεστιβάλ, καθώς προσφέρει ιδανική αφετηρία για να ξαναθέσουμε την έννοια των συνόρων και των ορίων: τόσο γεωγραφικών, πολιτισμικών, έμφυλων και φυλετικών όσο και αισθητικών, ηθικών και ιδεολογικών.

Μέσα στο κλίμα που ζούμε, αναδύεται επιτακτική η ανάγκη για συνεργασίες, κοινές δράσεις, συμπαραγωγές. Από τις έντεκα παραστάσεις που θα παρουσιαστούν στα δύο θέατρα της Επιδαύρου, οι δύο είναι συμπαραγωγές: μια με το ΔΗΠΕΘΕ Λάρισας και μια με το ΔΗΠΕΘΕ Ιωαννίνων και το Θέατρο Τέχνης Καρόλου Κουν. Το πρόγραμμα των Επιδαυρίων θα συμπληρωθεί με θεατρικά δρώμενα που θα φιλοξενηθούν στη Μικρή Επίδαυρο και σε άλλους αρχαιολογικούς χώρους στο πλαίσιο των μαθημάτων του Λυκείου, και θα κλείσει με μια μεγάλη γιορτή στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου το Σάββατο 19 Αυγούστου, με τραγούδια και χορούς απ’ όλη την Πελοπόννησο.

Θέλουμε η καλλιτεχνική δημιουργία και η συνάντηση νέων ανθρώπων από διαφορετικούς πολιτισμούς με αφορμή το αρχαίο δράμα να ζωντανέψει ολόκληρη την περιοχή της Αργολίδας και ζητούμενο για μας είναι να ενθαρρύνουμε τη συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας στο συνολικό μας εγχείρημα – γι’ αυτό και υλοποιούμε ήδη από τώρα, σε συνεργασία με τον Δήμο Ναυπλιέων και το Τ.Θ.Σ. του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, μια σειρά δράσεων για παιδιά, νέους και ενηλίκους, που στοχεύουν στην εξοικείωσή τους με το περιεχόμενο και τη μορφή των παραστάσεων του φετινού προγράμματος.

Το Άνοιγμα στην πόλη, ο δεύτερος σημαντικός θεσμός εντός του Φεστιβάλ που εγκαινιάζουμε φέτος, με δράσεις σε μη θεατρικούς χώρους, δραματουργίες site specific, ποιητικές και μουσικές παραστάσεις, αλλά και ακτιβιστικές παρεμβάσεις σε ευαίσθητες περιοχές της πόλης, είναι για μας μια σημαντική απάντηση στην εσωστρέφεια που τείνει να κατακλύσει τη δημόσια σφαίρα. Μια απάντηση στον φόβο απέναντι στο διαφορετικό, στη μονολιθικότητα, στις ρατσιστικές συμπεριφορές.

Με το Άνοιγμα στην πόλη, που υλοποιείται με την υποστήριξη του Athens Culture Net του Δήμου Αθηναίων, απλώνεται στον Πειραιά και τις εργατικές γειτονιές του, σε σύμπραξη με το Δημοτικό θέατρο Πειραιά, και φτάνει ως την Ελευσίνα, σε συνεργασία με την Ελευσίνα 2021 Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης, το Φεστιβάλ γίνεται αυτό που μπορεί και πρέπει πραγματικά να είναι ένα Φεστιβάλ για την πόλη του: ένας πυλώνας πρωτότυπης δημιουργίας που ενεργοποιεί καλλιτεχνικά τους ίδιους τους κατοίκους, μια καλλιτεχνική πλατφόρμα αμφισβήτησης και ανατροπής προκατασκευασμένων αντιλήψεων, και ταυτόχρονα μια γιορτή.

Δίνουμε έμφαση στη διαφορετικότητα, δίνουμε έμφαση στη νεανική δημιουργία. Θέλουμε να μπολιάσουμε το φετινό πρόγραμμα με την πληθωρική ενέργεια του νεανικού κοινού και όσο πιστεύουμε στη μοναδικότητα του καλλιτέχνη και στο φίλτρο της καλλιτεχνικής επιμέλειας, άλλο τόσο πιστεύουμε στη συλλογικότητα και στην αυτοδιαχείριση. Αυτός είναι ο λόγος που θεσμοθετούμε από φέτος μια προφεστιβαλική περίοδο στην Πειραιώς 260, από τις 22 έως τις 28 Μαΐου, κατά τη διάρκεια της οποίας θα φιλοξενήσουμε δύο αυτοδιαχειριζόμενες πλατφόρμες: το δημοφιλές Βοb Festival, που προσφέρει βήμα πειραματισμού σε νεοσύστατες θεατρικές ομάδες, προσελκύοντας πλήθη νεανικού κοινού, και την κουήρ πλατφόρμα Sound Acts, που περιλαμβάνει ένα σύνολο από περφόρμανς σχετικά με την έμφυλη, φυλετική και σωματική ταυτότητα.

Ο προβληματισμός, όμως, γύρω από την έννοια της ετερότητας και του διαφορετικού εγγράφεται δυναμικά και στο κύριο πρόγραμμά μας. Το ερώτημα εδώ διευρύνεται: Δεν μπορεί να είναι μόνο πώς η «πόλις» αντιμετωπίζει τον ξένο, τον άλλο, τον διαφορετικό, αλλά και πώς το «άλλο» ενυπάρχει ως απειλή στην πόλη και στο εσωτερικό του καθενός. Η ιστορική όσο και η υπαρξιακή οπτική είναι εξίσου παρούσες, με βασικό πάντα γνώμονα το καλλιτεχνικό και αισθητικό ενδιαφέρον κάθε πρότασης.

Προτεραιότητα για μας είναι πάντα η υποστήριξη της εγχώριας δημιουργίας, ιδιαίτερα στις μέρες μας, αλλά και η σύσταση στο ελληνικό κοινό δυνατών έργων και ονομάτων της σύγχρονης διεθνούς σκηνής. Το ξένο ρεπερτόριο φέτος θα περιλάβει, λόγου χάρη, ένα πλούσιο αφιέρωμα στη Φόλκσμπύνε. Αφορμή για το αφιέρωμα είναι η λήξη της θητείας του Φρανκ Κάστορφ, που είναι καλλιτεχνικός διευθυντής του ιστορικού αυτού θεάτρου τα τελευταία 25 χρόνια.

Μας ενδιαφέρει ιδιαίτερα η λογική των συμπαραγωγών με εγχώριους και διεθνείς φορείς, ως το ισχυρότερο όχημα κινητικότητας της σύγχρονης δημιουργίας. Το Φεστιβάλ συμμετέχει σε διεθνείς συμπαραγωγές καλλιτεχνών όπως ο Ρομέο Καστελλούτσι, ο Χόφες Σέχτερ, η Μαρλένε Μοντέιρο Φρέιτας αλλά και ο Ευριπίδης Λασκαρίδης, η Κατερίνα Ανδρέου και οι blitz. Ακολουθούμε ταυτόχρονα μια πολιτική συνεργασιών σε ευρύτατο εθνικό φάσμα με θέατρα, φορείς και κάθε είδους συλλογικότητες. Ιδιαίτερη σημασία έχει για μας και η συνεργασία με το Τρίτο Πρόγραμμα της Ελληνικής Ραδιοφωνίας, με το οποίο υλοποιούμε για πρώτη φορά συναυλίες στον Κήπο της Πειραιώς, με απευθείας ραδιοφωνική μετάδοση, και μια φιλόδοξη ραδιοφωνική παράσταση –παρουσία κοινού– ενός νέου ελληνικού έργου.

Η εξωστρέφεια, ως συστηματική και οργανωμένη στάση του Φεστιβάλ, εκφράζεται μέσα από συντονισμένες ενέργειες που έχουν ήδη ξεκινήσει. Σε αυτό το πλαίσιο θα φιλοξενηθεί στην Αθήνα η συνάντηση του ευρωπαϊκού δικτύου χορού DNA (Departures and Arrivals), εταίρος του οποίου είναι το Φεστιβάλ. Επιπλέον βρίσκεται σε εξέλιξη, με την υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού, η πρόσκληση διευθυντών φεστιβάλ και υπευθύνων καλλιτεχνικού προγραμματισμού να επισκεφθούν το Φεστιβάλ και να παρακολουθήσουν παραστάσεις, απαντώντας σ’ ένα πάγιο αίτημα των καλλιτεχνών στη χώρα μας: την προώθηση των ελληνικών παραστάσεων στη διεθνή σκηνή.

Ταυτόχρονα, ενισχύουμε το στίγμα του κάθε χώρου: η Πειραιώς 260, όπως πάντα, ανήκει κατά κύριο λόγο στη σύγχρονη θεατρική και χορευτική δημιουργία, το Ηρώδειο θα έχει κυρίως μουσική ταυτότητα, καθώς θα φιλοξενεί παραστάσεις λυρικού θεάτρου, ορχήστρες και συναυλίες κλασικής και σύγχρονης, βυζαντινής, παραδοσιακής και έντεχνης ελληνικής μουσικής. Στο Ηρώδειο θα επαναληφθεί επίσης, τιμώντας τη μνήμη του, η τελευταία παράσταση του Σπύρου Ευαγγελάτου, ο Αμύντας του Γεωργίου Μόρμορη.

Τέλος, στην προσπάθεια να κάνουμε πιο ουσιαστική τη σχέση του καλλιτεχνικού κόσμου αλλά και του κοινού με τα έργα του προγράμματος, δίνουμε έμφαση στις εκπαιδευτικές δράσεις (εργαστήρια, συζητήσεις, ημερίδες κτλ.), συνεχίζοντας την πολιτική μας που εφαρμόστηκε το καλοκαίρι του 2016.

Ακόμα μια φορά ευχαριστώ τους συνεργάτες μου και από τη θέση αυτή. Και την Κοραλία που στέκεται πάντα δίπλα μου.

Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος

 

Ευχαριστούμε θερμά:

Το Υπουργείο Πολιτισμού, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης για τη συγχρηματοδότηση εννέα παραστάσεων στο πλαίσιο του ΠΕΠ Αττική 2014-2020, την Εθνική Τράπεζα, τον Δήμο Αθηναίων, και το Athens Culture Net, το Τμήμα Θεατρικών Σπουδών Πανεπιστημίου Πελoποννήσου, τον Δήμο Επιδαύρου, την Περιφέρεια Πελοποννήσου, την Αντιπεριφέρεια Αργολίδας, την Εφορεία Αρχαιοτήτων Αργολίδας, τον Δήμο Ναυπλιέων, το Δημοτικό Θέατρο Πειραιά, το ΔΗΠΕΘΕ Ιωαννίνων, το ΔΗΠΕΘΕ Λάρισας, τη Στέγη Ιδρύματος Ωνάση, την ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ, την Aegean Airlines, τον ΟΠΑΝΔΑ, το Γαλλικό Ινστιτούτο, το Ινστιτούτο Γκαίτε, την Ελευσίνα 2021 Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης, το Ίδρυμα Κακογιάννη, τον Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών, τη ΔΕΗ, την Ελληνική Πρεσβεία στην Τεχεράνη, την Α΄ Εφορεία Αρχαιοτήτων, το Δίκτυο Οργανώσεων και Πολιτών για ένα Βιώσιμο Ιστορικό Κέντρο, την Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού, το Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης, την ΕΡΤ και το Τρίτο Πρόγραμμα, τον Εθνικό Κήπο, το ξενοδοχείο Athens Plaza και τέλος τους Χορηγούς Επικοινωνίας.