Παρουσίαση του καλλιτεχνικού προγράμματος 2018
από τον καλλιτεχνικό διευθυντή Βαγγέλη Θεοδωρόπουλο

Με πολλή χαρά σας καλωσορίζω στην παρουσίαση του προγράμματος του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου 2018, σ’ αυτόν εδώ το χώρο, στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, το οποίο επιπλέον θα φιλοξενήσει φέτος το καλοκαίρι μια εγκατάσταση του Φεστιβάλ, απόλυτα ταιριαστή με το χαρακτήρα του Μουσείου. Ευχαριστούμε τη διευθύντρια του ΕΜΣΤ, κ. Κατερίνα Κοσκινά, για τη φιλοξενία της σημερινής εκδήλωσης.

Ως καλλιτεχική διεύθυνση του Φεστιβάλ, είχαμε εξαρχής το στόχο, και τον είχα αναγγείλει, να παρουσιάζουμε πολύ εγκαίρως το καλλιτεχνικό πρόγραμμα, για πολλούς λόγους: περισσότερος χρόνος για προετοιμασία και πρόβες, καλύτερη οργάνωση, καλύτερη συνεργασία με ελληνικούς και ξένους καλλιτεχνικούς οργανισμούς για συμπαραγωγές, καλύτερη επικοινωνία σε ελληνικά και διεθνή μέσα, εξεύρεση χορηγιών, δυνατότητα συμμετοχής σε ευρωπαϊκά προγράμματα κλπ. Να σημειώσω εδώ ότι και φέτος κάποιες παραγωγές του Φεστιβάλ υλοποιούνται χάρη στο 3ετές Πρόγραμμα ΕΣΠΑ που έχει πάρει το Φεστιβάλ Αθηνών & Επιδαύρου από το ΠΕΠ Αττικής. 

Φέτος λοιπόν πετύχαμε να ετοιμάσουμε τον προγραμματισμό μας πολύ νωρίτερα απ’ ό,τι άλλες χρονιές. Όσο νωρίτερα τόσο καλύτερα. Ανακοινώσαμε το Νοέμβριο την Επίδαυρο, ξεκινήσαμε από το Σεπτέμβριο συνεργασία με τον ΕΟΤ και τα γραφεία του ανά τον κόσμο, συμμετέχουμε σε διεθνείς παρουσιάσεις με την υποστήριξη του ΥΠΠΟ, το οποίο επιπλέον μας στηρίζει στην οργάνωση πρόσκλησης καλλιτεχνικών διευθυντών φεστιβάλ και programmers. Πέρσι ήρθαν πάνω από 20 εκπρόσωποι φεστιβάλ για να δουν ελληνικές παραστάσεις θεάτρου και χορού, φέτος επεκτεινόμαστε και στη μουσική. Εδώ θέλω να πω ότι πέρα από τις παραστάσεις της Επιδαύρου, μεγάλης και μικρής, όπου είχαμε υπέρτιτλους στα αγγλικά, φέτος θα έχουμε αγγλικούς υπέρτιτλους και σε όλες τις ελληνικές παραστάσεις, ενισχύοντας τον διεθνή χαρακτήρα της Πειραιώς 260. Επίσης, για πρώτη φορά, θα υπάρχουν για όλες τις ελληνικές παραστάσεις υπέρτιτλοι στα ελληνικά για κωφούς.

Είμαστε λοιπόν έτοιμοι σήμερα να σας ανακοινώσουμε το πλήρες πρόγραμμα της Αθήνας – στο Ηρώδειο, στην Πειραιώς 260 και στο Άνοιγμα στην πόλη. Η εμπειρία του προηγούμενου χρόνου και η κριτική μας βοήθησε να οργανώσουμε πιο σωστά τη διάχυση των παραστάσεων στους χώρους και φυσικά, μειώσαμε και τον αριθμό των παραστάσεων θεάτρου, χορού και μουσικής: από 127 πέρσι, έχουμε 87 φέτος. Αυτό θα βοηθήσει στην καλύτερη προβολή και επικοινωνία, στην καλύτερη διαχείριση της δουλειάς για τους εργαζόμενους, αλλά φυσικά υπάρχει και η οικονομική διάσταση. Αν και θέλω να πω ότι το 2016 και ακόμα καλύτερα το 2017, χωρίς καθόλου έκτακτες χρηματοδοτήσεις, καταφέραμε να έχουμε, σπάνιο για το φεστιβάλ, πλεόνασμα! Αυτό, χωρίς βέβαια να είναι σε βάρος των καλλιτεχνών και του καλλιτεχνικού έργου, οφείλεται στην καλή διαχείριση, στην πολύ καλή συνεργασία με το ΔΣ, στις συμπαραγωγές, που γίνονται πια σε μεγάλη έκταση, στις χορηγίες, στις εισπράξεις από τα εισιτήρια, στις πωλήσεις ενθυμημάτων κλπ. Φέτος στήσαμε επιτέλους και τμήμα χορηγιών. Κάτι άλλο που λάβαμε υπόψη μας είναι να μην γίνονται επικαλύψεις στο πρόγραμμα, έτσι ώστε, ακόμα και οι επαγγελματίες θεατές, που θέλουν να δουν τα πάντα, να το καταφέρνουν στο μεγαλύτερο δυνατό βαθμό. Εδώ μεγάλο ρόλο έπαιξε η Νικόλ Μουζάκη, υπεύθυνη του Τμήματος Παραγωγών, και ο τεχνικός διευθυντής Κώστας Πολίτης. Είχαμε χρόνο μπροστά μας για σωστή συνεργασία των τμημάτων και τους ευχαριστώ όλους πολύ. Ευχαριστώ επίσης τους συμβούλους της καλλιτεχνικής διεύθυνσης, τον Ματίας φον Χαρτς (για τις διεθνείς παραγωγές), την Τζωρτζίνα Κακουδάκη (για τα εκπαιδευτικά προγράμματα), τη Δήμητρα Κονδυλάκη (για το σύγχρονο ελληνικό θέατρο αλλά και για τις εκδόσεις του Φεστιβάλ που τις έχει πάρει πάνω της), τη Στεριανή Τσιντζιλώνη (για το χορό), αλλά και τον Κώστα Πηλαβάκη, που εδώ και λίγο καιρό έχει αναλάβει τον τομέα της μουσικής. Όλοι μαζί δημιουργούν μια ομάδα μέσα στην οποία μπορώ να νιώθω ασφαλής, γιατί ένα φεστιβάλ τέτοιου μεγέθους δεν μπορεί να είναι έργο ενός μόνο ανθρώπου. 

Η στιγμή του Φεστιβάλ – αυτοί οι καλοκαιρινοί μήνες από τον Ιούνιο ως τον Αύγουστο – είναι σαν μια μαγική αυλαία που ανοίγει στο χρόνο, και αυτή ακριβώς την αίσθηση θέλει να μεταδώσει και το φετινό εικαστικό μας. Έμπνευση για το σχεδιασμό της οπτικής ταυτότητας φέτος ήταν η σκηνική δημιουργία σαν πράξη μαγείας. Ο περφόρμερ, ο μουσικός, ο ηθοποιός, ο χορευτής ως δημιουργοί, ικανοί να κατασκευάσουν κόσμους υπερβατικούς, συμβολικούς και απρόβλεπτους. Η οντότητα-σύμβολο της αφίσας αποτελείται από έναν τέτοιο απρόβλεπο συνδυασμό: ένα πορτρέτο μιας πιθανής προτομής, το μάτι-θεατής, και τα τρία πόδια που εκφράζουν τη διαφορετικότητα, τη συλλογικότητα και την κίνηση – αλλά φυσικά, αυτή η ιδιαίτερη σύνθεση παραμένει πολύσημη και ανοιχτή στην ερμηνεία, κι αυτό είναι κυρίως που μας ενδιαφέρει. Το εικαστικό μας, όπως και πέρσι, το έχει αναλάβει η Ιφιγένεια Βασιλείου με την ομάδα της.

Όπως θα παρατηρήσετε, το πρόγραμμα  είναι φέτος πιο στοχευμένο, καθώς ενισχύουμε συνειδητά την ταυτότητα του κάθε χώρου : κλασικός προσανατολισμός με ιδιαίτερη έμφαση στις μεγάλες ορχήστρες και τους διάσημους σολίστ στο Ηρώδειο, σύγχρονη αισθητική και νέες τάσεις στο θέατρο και στο χορό με μετακλήσεις ομάδων της διεθνούς πρωτοπορίας και αναθέσεις σε ταλαντούχους έλληνες καλλιτέχνες στην Πειραιώς 260. 

Παράλληλα, διατηρείται και εμπλουτίζεται με νέες site specific δράσεις, ως επί το πλείστον δωρεάν για τους πολίτες, το «Άνοιγμα στην πόλη» στην Αθήνα και στον Πειραιά, που ενθαρρύνει τη συμμετοχή ενός πολύχρωμου κοινού στον παλμό του Φεστιβάλ. Eδώ μας αφορά ιδιαίτερα η παρουσία ανερχόμενων καλλιτεχνικών δυνάμεων, ανάμεσά τους πολλές γυναίκες, που εμπλέκουν δημιουργούς και κατοίκους σε συναρπαστικά συλλογικά εγχειρήματα. Να σημειώσω εδώ ότι για δεύτερη χρονιά συνεργαζόμαστε με το Δημοτικό Θέατρο Πειραιά και τόν Νίκο Διαμαντή.

Πρέπει να πούμε ότι φέτος για το «Άνοιγμα στην πόλη», συμπράττουμε και με μια νέα σειρά φορέων, κάτι που μας χαροποιεί ιδιαίτερα: Μεταξύ αυτών το Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, που θα φιλοξενήσει στην υπέροχη αυλή του στην Πλάκα μια σειρά συναυλιών, αλλά και το Ωδείο Αθήνων, με το οποίο συνδιοργανώνουμε δύο πολύ ενδιαφέρουσες μουσικές πλατφόρμες: Young Greek Classics, αφιερωμένη στα νέα ταλέντα της ελληνικής μουσικής σκηνής (σε συνεργασία με το Τρίτο Πρόγραμμα) και Aqua Jazz Athens, όπου μουσικοί της τζαζ συναντούν μουσικές της Μεσογείου (σε συνεργασία με το Ιόνιο Πανεπιστήμιο). Kαι οι δύο αυτές συνεργασίες στοχεύουν στην υποστήριξη νέων δυναμικών στο χώρο της κλασικής μουσικής αλλά και της τζαζ, και ευρύτερα, στην ζωντανή σύνδεση του καλλιτεχνικού μας προγράμματος με τον χώρο της εκπαίδευσης και της έρευνας. Η σύνδεση της καλλιτεχνικής με την εκπαιδευτική διαδικασία υπογραμμίζεται εξάλλου πολλαπλά στο φετινό πρόγραμμα μέσω της γόνιμης συνεργασίας με πολλούς, υψηλού κύρους εκπαιδευτικούς φορείς. Πρώτα απ’ όλα με το Τμήμα Θεατρικών Σπουδών της Σχολής Καλών Τεχνών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, συνοδοιπόρο μας στην υλοποίηση του Λυκείου Επιδαύρου. Αλλά και με το Ιόνιο Πανεπιστήμιο (Εργαστήρι τζαζ και μουσικής της Μεσογείου), όπως ανέφερα παραπάνω, όπως και με το Τμήμα Εσωτερικής Αρχιτεκτονικής της Σχολής Καλλιτεχνικών Σπουδών του ΤΕΙ Αθήνας και την Αρχιτεκτονική του Πολυτεχνείου Κρήτης στο πλαίσιο του σχεδιασμού μιας πρωτότυπης, αναδρομικής έκθεσης που αφιερώνουμε στη σπουδαία ελληνίδα θεατρική συγγραφέα Λούλα Αναγνωστάκη. Εδώ θέλω επίσης να αναφέρω την πολύ ενδιαφέρουσα προοπτική της συνεργασίας του Φεστιβάλ με το ΜΙΕΤ για την πραγματοποίηση μιας σειράς εκδόσεων σχετικών με το αρχαίο δράμα, για την οποία ήδη εργάζεται επιτροπή του φεστιβάλ αποτελούμενη από τους πανεπιστημιακούς Δημήτρη Τσατσούλη και Καίτη Διαμαντάκου και τον φιλόλογο Γιάννη Λιγνάδη, τους οποίους ευχαριστώ.

Και βέβαια συνεχίζεται η συνεργασία με το Δίκτυο Πολιτισμού του Δήμου Αθηναίων Athens Culture Net, που στηρίζει και φέτος τις δράσεις του Ανοίγματος στην πόλη, όπως και μια σειρά παραστάσεων του σύγχρονου ελληνικού προγράμματος του Φεστιβάλ, αφιερωμένων στη λογοτεχνία και το βιβλίο, που εντάσσονται στο πρόγραμμα της Αθήνας Πολιτιστικής Πρωτεύουσας του Βιβλίου 2018 της ΟΥΝΕΣΚΟ. Να μη λησμονήσω επίσης τη συνεργασία μας για δεύτερη χρονιά με την Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού στους πολύ ενδιαφέροντες πολιτιστικούς περιπάτους.

Στο Ηρώδειο εξασφαλίσαμε ένα υψηλού επιπέδου πρόγραμμα με μεγάλη ποικιλία, που περιλαμβάνει, ενδεικτικά για την κλασική μουσική, την περίφημη ορχήστρα μπαρόκ από την Ιταλία Il Pomo d’oro με την οποία ξεκινάμε, σ’ ένα λαμπρό πρόγραμμα με άριες και ντουέτα του Χαίντελ παρμένα από την ελληνική μυθολογία. 

Άλλες σημαντικές μετακλήσεις που πρέπει να αναφέρουμε είναι οι κορυφαίοι Τζόζεφ Καλλέγια, ο περίφημος τενόρος της Μάλτας, και ο εγγλέζος σουπερστάρ του βιολιού Νάιτζελ Κέννεντυ. 

Θα έχουμε δυο μεγάλες διεθνείς ορχήστρες με τους διακεκριμένους αρχιμουσικούς τους, την Ορχήστρα Τσαϊκόφσκι της Μόσχας με τον Βλαντιμίρ Φεντοσέγιεφ και την Φιλαρμόνια Όρκεστρα του Λονδίνου με τον διάσημο Έσα Πέκα - Σάλονεν.

Η ελληνική μουσική κλασική σκηνή θα έχει σημαντική παρουσία με τη Λυρική Σκηνή που ανοίγει και κλείνει το πρόγραμμα του Ηρωδείου και με πέντε ελληνικές ορχήστρες, την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών με τη Μάρτα Άργκεριχ, την Κρατική Ορχήστρα Θεσσαλονίκης που εμφανίζεται για πρώτη φορά με τη νέα αρχιμουσικό της, Ζωή Τσόκανου, την Συμφωνική Ορχήστρα της ΕΡΤ, την Καμεράτα με τον Γιώργο Πέτρο και την Φιλαρμόνια Ορχήστρα Αθηνών υπό τον Βύρωνα Φιδετζή, που θα μας παρουσιάσει μια πολύ σημαντική ελληνική όπερα, την Περουζέ του Θεόφραστου Σακελλαρίδη, στην πρώτη παράστασή της μετά από σχεδόν 70 χρόνια.

Ενισχυμένη όμως εμφανίζεται και η Πειραιώς 260, όπου συγκεντρώνεται σχεδόν το σύνολο των σύγχρονων παραγωγών θεάτρου και χορού. 

Στο σύγχρονο ελληνικό θέατρο επιδιώξαμε μια ισορροπία μεταξύ αναγνωρισμένων και νεότερων δημιουργών, αναζητώντας πάντα μια εστίαση στο ολοκληρωμένο έργο και στον ποιητικό λόγο, είτε σε πιο παραδοσιακές είτε σε πιο υβριδικές φόρμες που αντλούνται από τον χώρο της μεγάλης λογοτεχνίας και του κινηματογράφου. Το κοινό θα ανακαλύψει εκ νέου σε φιλόδοξες φεστιβαλικές προτάσεις καλλιτέχνες που ήδη γνωρίζει και εμπιστεύεται. Ταυτόχρονα, θα γνωρίσει νέους δημιουργούς που έχουν ήδη κεντρίσει με το ιδιαίτερο στίγμα τους το ενδιαφέρον σε διεθνή φεστιβάλ. Ώσμωση θεάτρου και άλλων μέσων (μουσική, ποίηση, κινηματογράφος), θέατρο ντοκιμαντέρ και σύνθεση με κλασική δραματουργία συνθέτουν ένα πληθωρικό σύνολο με έμφαση στη σχέση ιδιωτικού και πολιτικού και στη γυναικεία ταυτότητα.

Ιδιαίτερη σημασία έχει επίσης για μας το σφαιρικό και πληθωρικό αφιέρωμα στην σημαντικότερη μεταπολεμική μας δραματουργό, την πρόσφατα χαμένη Λούλα Αναγνωστάκη, αφιέρωμα που διαρθρώνεται σε τέσσερα ξεχωριστά μέρη. Πρώτον, μια μαραθώνια ραδιοφωνικής υφής παρουσίαση του συνόλου του έργου της από τη Ρούλα Πατεράκη, σε μια 7ωρη παράσταση με την συνδρομή κορυφαίων ηθοποιών που έχουν σημαδέψει τις πρώτες ερμηνείες των ρόλων της. Δεύτερον, τη σκηνοθεσία της Πόλης από τον Γιάννη Μόσχο, ενός έργου που βρίσκεται στον πυρήνα της δραματουργίας της. Τρίτον, μια σκηνογραφημένη, ατμοσφαιρική έκθεση που μας εισάγει στον ιδιαίτερο κόσμο της με οδηγό ανέκδοτο αρχειακό υλικό για το οποίο πραγματοποιείται με δική μας ανάθεση πρωτότυπη έρευνα. Την έκθεση θα συνοδεύει έντυπος κατάλογος. Και τέταρτον,  ένα συμπόσιο με τη συμμετοχή προσώπων που την περιέβαλλαν: δημιουργών, σκηνοθετών, ηθοποιών, συγγραφέων. 

Στο θέατρο της Αναγνωστάκη, υπάρχουν δίκτυα υπόγεια, σχέσεις και κινήσεις απεγνωσμένες στην κατεύθυνση μιας διαφυγής από την ιστορία, στην αναζήτηση μιας προσωπικής ελευθερίας. Σε μια στιγμή που φαίνεται αναγκαίο να βρούμε ένα νέο νόημα στη σχέση μας με την «Πόλη» και τη συλλογικότητα, και που το ελληνικό θέατρο αναζητά μια νέα ποιητική φωνή, το αφιέρωμα στην Αναγνωστάκη πιστεύουμε ότι θα μας εμπνεύσει και ότι θα σφραγίσει με ιδιαίτερο τρόπο το συνολικό πρόγραμμα του ελληνικού θεάτρου στο φετινό Φεστιβάλ.

Όσον αφορά τις διεθνείς παραγωγές, για άλλη μια χρονιά το Φεστιβάλ συστήνει στο αθηναϊκό κοινό εκπληκτικές νέες φωνές του παγκόσμιου θεάτρου. Πολλές από τις διεθνείς παραγωγές που φιλοξενούμε στο πρόγραμμά μας θέτουν υπό αμφισβήτηση το ρόλο της τέχνης και του καλλιτέχνη στις σύγχρονες δυτικές κοινωνίες. Αυτό που ενώνει τις παραστάσεις που έχουμε επιλέξει είναι ένα βαθύ ενδιαφέρον για την πολιτική κατάσταση σήμερα. Οι παραγωγές αντλούν υλικό από πολύ διαφορετικά μεταξύ τους κείμενα, από το έργο του Τσέχοφ μέχρι άρθρα από τη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας της Αμερικής. Αλλά και η φόρμα των παραστάσεων καλύπτει ένα εντυπωσιακό φάσμα: Οι Τρεις Αδελφές παρουσιάζονται στη νοηματική, ο ούγγρος Κορνέλ Μουντρούτσο φέρνει στη σκηνή ένα ρηξικέλευθο κινηματογραφικό κώδικα, τεράστιες μαριονέτες  που αναπαριστούν κομμουνιστές ηγέτες περιφέρονται σε ένα ψεύτικο δάσος κάπου στην Κολομβία διά χειρός Mapa Teatro, ο Jaha Koo βάζει ηλεκτρικούς βραστήρες ρυζιού να αφηγηθούν τη ζωή στη σύγχρονη Κορέα. Πολλές παραστάσεις καταφέρνουν να είναι συγχρόνως πολιτικές και διασκεδαστικές, όπως για παράδειγμα το αμερικάνικο Κυνήγι της Ευτυχίας μέσα σε ένα γελοίο σαλούν τύπου γουέστερν από τους Nature Theater of Oklahoma που έρχονται πρώτη φορά στην Ελλάδα. Η παράσταση αυτή ανοίγει το Φεστιβάλ στην Πειραιώς 260 το πρώτο τριήμερο του Ιουνίου, και τις ίδιες μέρες στο Μέγαρο Μουσικής ο Ίβο βαν Χόβε, από τους σπουδαιότερους σκηνοθέτες της πρωτοπορίας αυτή τη στιγμή, θα παρουσιάσει δύο έργα του Ίνγκμαρ Μπέργκμαν, τα οποία έχουν λάβει εγκωμιαστικές κριτικές. Όμως, στο Φεστιβάλ Αθηνών επιστρέφει και ο αγαπημένος του ελληνικού κοινού πολωνός σκηνοθέτης Κριστόφ Βαρλικόφσκι, που έρχεται με μια νέα μεγάλη παράσταση, η οποία θα παρουσιαστεί σε μας αμέσως μετά την παγκόσμια πρεμιέρα της στη Βαρσοβία. Επιστρέφει επίσης ο νέος γάλλος σκηνοθέτης Ζυλιέν Γκοσλέν με το 1993, την ιστορία της Σήραγγας της Μάγχης από το άνοιγμά της το 1993 μέχρι τη «Ζούγκλα», τον άθλιο καταυλισμό μεταναστών στο Καλαί, που εμφανίστηκε στην περιοχή τα τελευταία χρόνια, σαν ένα δείγμα θριάμβου της Ευρωπαϊκής Ένωσης που διαψεύστηκε. 

Ευχαριστώ το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, που θα φιλοξενήσει τις παραστάσεις του Γκοσλέν και του Ίβο βαν Χόφε και να σημειώσω ότι τις επόμενες μέρες υπογράφουμε μνημόνιο συνεργασίας για την ανταλλαγή χώρων και την πραγματοποίηση συμπαραγωγών. 

Στο χορό, ο προγραμματισμός κινείται σε ένα ευρύ πλαίσιο από μεγάλες παραγωγές, όπως το έργο enfant του Boris Charmatz μέχρι έργα δωματίου όπως οι ελληνικές παραγωγές· από διαφορετικές φόρμες όπως η παράσταση-συναυλία των Γιάννη Μανταφούνη και Manon Parent μέχρι το συνδυασμό street dance και σύγχρονου χορού του  Bruno Beltrão και της ομάδας του Grupo de Rua.  Το εύρος αυτό υποδεικνύει τον πλούτο και την ποικιλομορφία του χορού σήμερα, το πλάτος της σκέψης και της αναζήτησης των καλλιτεχνών αλλά κυρίως τονίζει ένα βασικό χαρακτηριστικό της φετινής μας φιλοσοφίας: ο χορός δεν είναι απλά μια τέχνη, είναι ένα πεδίο πολλαπλών δυναμικών και επιλογών, μέσα στο οποίο ο καθένας (θεατές και καλλιτέχνες) μπορεί να νιώσει οικεία και να βρει αυτό που αναζητά.

Ένα επιπλέον χαρακτηριστικό είναι η παρουσίαση έργων χορού που δεν εμπίπτουν στην στενή του έννοια αλλά διευρύνουν τα όριά του, κάτι το οποίο φυσικά δεν είναι καινοφανές. Το έργο της ομάδας  El Conde de Torrefiel ή η διάλεξη-παράσταση του Arkadi Zaides δεν κομίζουν απλά ένα παράδειγμα της διευρυμένης έννοιας της χορογραφίας. Είναι μια ματιά που αναδεικνύει λεπτομέρειες και αποχρώσεις όπως όταν κοιτά κανείς σε ένα μικροσκόπιο.

Ιδιαίτερη μνεία αξίζει η Marlene Monteiro Freitas, η οποία επανέρχεται μετά την περσινή της πρώτη γνωριμία με το αθηναϊκό κοινό. Μετά τη βράβευσή της στην Μπιενάλε της Βενετίας ως ένα από τα μεγαλύτερα ταλέντα της γενιάς της, θα παρουσιάσει στο Φεστιβάλ ένα παλαιότερο έργο της για όσους πέρσι δεν είχαν την ευκαιρία να τη δουν και για όσους γοητεύτηκαν από το ιδιαίτερο σύμπαν της.

Οι εκπαιδευτικές δραστηριότητες για το χορό περιλαμβάνουν νέες συνεργασίες του Φεστιβάλ, όπως με το Πάντειο Πανεπιστήμιο, και προσκαλούν κοινό και καλλιτέχνες να μοιραστούν στην Πειραιώς 260 μια μέρα γεμάτη χορό. Ανοιχτά μαθήματα, συζητήσεις, παρουσιάσεις, φαγητό και φυσικά πάρτι, που δίνουν αφορμή να βιώσουμε, να σκεφτούμε, να διασκεδάσουμε, να μοιραστούμε.

Το Λύκειο Επιδαύρου, μετά την εξαιρετικά επιτυχημένη πρώτη χρονιά λειτουργίας του με 121 σπουδαστές Δραματικών Σχολών και Ακαδημιών Θεάτρου από 11 χώρες του κόσμου, διευρύνεται φέτος σε δύο κύκλους (2-16 Ιουλίου και 18 Ιουλίου - 1 Αυγούστου) ανταποκρινόμενο στο μεγάλο διεθνές ενδιαφέρον σπουδαστών και ηθοποιών.

Το πρόγραμμα του Λυκείου θα πιστοποιείται πλέον από το Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου με 6 Διδακτικές Μονάδες με τη δυνατότητα μεταφοράς τους, ύστερα από σύναψη Εκπαιδευτικών Συμφωνιών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου με τα Ιδρύματα απ’ όπου προέρχονται οι σπουδαστές.

Με τη φετινή θεματική Πολιτεία και Πολίτης να διαπνέει τις παραστάσεις του αρχαίου δράματος αλλά και το πρόγραμμα σπουδών και εκδηλώσεων του Λυκείου, τα πρακτικά και θεωρητικά εργαστήρια του Λυκείου θα εστιάσουν στη σημασία του χορού στο αρχαίο ελληνικό θέατρο, ως στοιχείο κομβικής σημασίας για την έννοια του πολίτη.

Ανάμεσα στους καθηγητές που πρόκειται να διδάξουν το 2018 είναι: η σκηνοθέτρια και ιδρύτρια της ρηξικέλευθης ομάδας «Χορός Γυναικών», Μάρτα Γκουρνίτσκα, η ηθοποιός, σκηνοθέτρια και ειδικός του συστήματος βιομηχανικής κίνησης στο διάσημο ρωσικό Ινστιτούτο Θεατρικών Τεχνών Γκίτις, Mαρία Σμάεβιτς, ο ταϋλανδός, χορευτής και χορογράφος, Πίτσετ Κλουνσούν, o Ενρίκο Μποναβέρα, ηθοποιός του Πίκολο Τεάτρο του Μιλάνου, o αμερικάνος σκηνοθέτης και δάσκαλος υποκριτικής Ντένις Ράιντ, o σκηνοθέτης, δάσκαλος θεάτρου και μέλος της Διεθνούς Συμβουλευτικής Επιτροπής του Λυκείου, Ρομπέρτο Ρομέι, o δημιουργός του μεγαλύτερου πολιτικοκοινωνικού θεατρικού δικτύου στην Ινδία, Σαντζό Γκανγκούλι, η γνωστή στα καθ’ ημάς Λίλο Μπάουρ, συνεργάτρια του Théâtre de Complicité, η σκηνοθέτρια Γεωργία Μαυραγάνη κ.ά.

Οι κύκλοι του Λυκείου θα κορυφωθούν με δυο παρουσιάσεις στο Μικρό θέατρο Αρχαίας Επιδαύρου και στο Αρχαίο Στάδιο, ανοιχτές στο κοινό. Την καλλιτεχνική επιμέλεια θα αναλάβουν η Πατρίσια Απέργη και η Ομάδα Griffon - Ιωάννα Πορτόλου, Γιάννης Νικολαΐδης και Σεσίλ Μικρούτσικου.

Τέλος, στο πλαίσιο των παράλληλων δράσεων του Λυκείου Επιδαύρου, συνεχίζεται στην Αργολίδα το πρόγραμμα «Εκπαιδεύοντας το κοινό στο Αρχαίο Δράμα», επίσης σε σύμπραξη με το Τμήμα Θεατρικών Σπουδών στο Ναύπλιο, ενώ το καλοκαίρι οι γονείς που έρχονται στην Επίδαυρο θα έχουν τη δυνατότητα να εμπιστευτούν και φέτος τα παιδιά τους στους θεατροπαιδαγωγούς που καθοδηγούν το εργαστήρι «Δημιουργική Απασχόληση για παιδιά», με θέμα κάθε φορά αφιερωμένο στο έργο που παίζεται στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου.

Σε αυτό το σημείο θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά για την αγαστή συνεργασία τον Πρύτανη του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, Καθηγητή Αθανάσιο Κατσή, καθώς και τον Κοσμήτορα της Σχολής Καλών Τεχνών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου και Καθηγητή του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών, Χρήστο Καρδαρά.

Το Λύκειο Επιδαύρου, μέλος του Διεθνούς Δικτύου Αρχαίου Δράματος του Υπουργείου Πολιτισμού, και το πρόγραμμα Εκπαιδεύοντας το Κοινό στο Αρχαίο Δράμα υλοποιούνται σε σύμπραξη με το Τμήμα Θεατρικών Σπουδών της Σχολής Καλών Τεχνών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου και την υποστήριξη του Δήμου Επιδαύρου, του Δήμου Ναυπλιέων, της Περιφέρειας Πελοποννήσου και της Περιφερειακής Ενότητας Αργολίδας, και της Εφορείας Αρχαιοτήτων Αργολίδος (με έδρα το Ναύπλιο).

Το πρόγραμμα του Φεστιβάλ Επιδαύρου, για το οποίο κάναμε ειδική συνέντευξη Τύπου τον Νοέμβριο, υπάρχει εμπλουτισμένο με τα τελευταία στοιχεία που προστέθηκαν ως σήμερα στο press kit που παραλάβατε. Κατά τα άλλα, το σύνολο του προγράμματος θα το βρείτε στα ελληνικά και στα αγγλικά στην ιστοσελίδα του Φεστιβάλ, η οποία ανανεώνεται διαρκώς.

Σας ευχαριστώ!

 

Σημείωμα καλλιτεχνικού διευθυντή στη συνέντευξη Τύπου για το πρόγραμμα Επιδαύρου 2018 

«Πολιτεία και Πολίτης»

Με τη σκέψη ότι η Επίδαυρος ήταν και είναι το βαρύ πυροβολικό του Φεστιβάλ, θα μπορούσε να είναι από μόνη της ένα φεστιβάλ, αποφασίσαμε να ανακοινώσουμε πρώτα και ξεχωριστά το πρόγραμμά της. Ένας επιπλέον λόγος γι’ αυτή την επιλογή είναι ότι επιδιώκουμε να προσελκύσουμε περισσότερους ξένους θεατές, σε συνεργασία με ελληνικούς και διεθνείς οργανισμούς και γραφεία που δραστηριοποιούνται στον πολιτιστικό τουρισμό. Να σημειώσω εδώ τη συμβολή του Υπουργείου Πολιτισμού και του Υπουργείου Τουρισμού για τη διεύρυνση αυτής της πολιτιστικής αγοράς, που μας ενδιαφέρει για πολλούς προφανείς λόγους.

Από το 2017, τα έργα που ανεβαίνουν στην Επίδαυρο εντάσσονται σε μια ενιαία θεματική, η οποία συνδέει το ρεπερτόριο στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου και στο Μικρό Θέατρο της Αρχαίας Επιδαύρου με το περιεχόμενο της έρευνας στο Λύκειο Επιδαύρου. Στο πλαίσιο αυτής της φιλοσοφίας, τα έργα που έχουν επιλεγεί φέτος τοποθετούνται στην ευρύτερη θεματική «Πολιτεία και Πολίτης».

Η θεματική αυτή βρίσκεται σε στενή σχέση με την πραγματικότητα που βιώνουμε στην Ελλάδα σήμερα, καθώς η ίδια η τραγωδία, ως ποιητικό είδος, εστιάζει στην έννοια της κρίσης. Η οπτική της τραγωδίας ως «μελέτης πολιτειακής κρίσης», η οποία παίρνει διαστάσεις εμφύλιας σύρραξης σε κάθε έργο, μας ενδιαφέρει ιδιαίτερα στον φετινό μας προγραμματισμό. Η ανατομία της πολιτειακής κρίσης, που αποτυπώνεται συμβολικά στις σχέσεις μεταξύ των τραγικών προσώπων, γίνεται ακόμα πιο επίκαιρη σε περιόδους σαν κι αυτή που διανύουμε, όπου κλονίζεται η πίστη στην Πολιτεία. Σε τέτοιες περιόδους, οι συλλογικότητες μοιάζει να υποκαθιστούν ένα αδύναμο, εξουθενωμένο πολιτικό σύστημα. Μπορούμε να επαναπροσδιορίσουμε ζωτικές έννοιες όπως η προσωπική θέση και ευθύνη, όπως η έννοια της αλληλεγγύης; Μπορούμε να νοηματοδοτήσουμε εκ νέου την έννοια της Πολιτείας; Δεν υπάρχει καλύτερος τρόπος να τα θέσουμε όλα αυτά δημόσια παρά μέσα από την τέχνη και το θέατρο. Αυτή τη δυνατότητα μας δίνει η αρχαία τραγωδία. Αυτή τη δυνατότητα μας δίνει η Επίδαυρος.

Στο πρόγραμμά μας πρωταγωνιστεί η Ορέστεια. Η εμβληματική τριλογία του Αισχύλου θα παρουσιαστεί σε τρεις διαφορετικούς χώρους: Στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου ο Τσέζαρις Γκραουζίνις σκηνοθετεί τον Αγαμέμνονα (6-7 Ιουλίου), στο Μικρό Θέατρο της Αρχαίας Επιδαύρου η Αργυρώ Χιώτη με την ομάδα της Vasistas σκηνοθετεί τις Χοηφόρες  (6-7 Iουλίου), αλλά και στο Αρχαίο Στάδιο της Επιδαύρου η Στεφανία Γουλιώτη σκηνοθετεί και ερμηνεύει τις Ευμενίδες, παραγωγή του 2015 που επαναλαμβάνεται ξαναδουλεμένη φέτος (14-15 Ιουλίου). Στο πλαίσιο του κύκλου των Ατρειδών, θα παρουσιαστούν και άλλες εκδοχές του μύθου. Η Ηλέκτρα του Σοφοκλή σε σκηνοθεσία του Θάνου Παπακωνσταντίνου από το Εθνικό Θέατρο (20-21 Ιουλίου), αλλά και ο Ορέστης του Ευριπίδη σε σκηνοθεσία του Γιάννη Αναστασάκη από το ΚΘΒΕ (3-4 Αυγούστου). Στο Μικρό Θέατρο της Αρχαίας Επιδαύρου, η Αντιγόνη του Σοφοκλή, σε σκηνοθεσία του Κωνσταντίνου Ντέλλα (20-21 Ιουλίου), και ο Προμηθέας Δεσμώτης του Αισχύλου σε σκηνοθεσία της Μάρθας Φριντζήλα (3-4 Αυγούστου). Το πρόγραμμα θα κλείσει με τον Οιδίποδα επί Κολωνώ σε σκηνοθεσία Γιάννη Κόκκου (17-18 Αυγούστου), που σηματοδοτεί το ξεκίνημα της συνεργασίας μας με το Ινστιτούτο Αρχαίου Δράματος του Φεστιβάλ Συρακουσών.

Στο πρόγραμμα του θεάτρου της Επιδαύρου προνομιακή θέση έχει η αριστοφανική κωμωδία, με τέσσερις παραγωγές: Οι Αχαρνείς, σε σκηνοθεσία Κώστα Τσιάνου (29-30 Ιουνίου), θέτουν το ερώτημα αν κάποιος μπορεί να διεκδικήσει ειρήνη μόνο για τον εαυτό του, ο Πλούτος, που, δυστυχώς για τους περισσότερους από εμάς περιφέρεται τυφλός και χωρίς κρίση, σε σκηνοθεσία Νικίτα Μιλιβόγεβιτς από το Εθνικό Θέατρο (13-14 Ιουλίου), οι Θεσμοφοριάζουσες, που και στον τίτλο τους ακόμα δηλώνεται η σημασία των θεσμών, σε σκηνοθεσία Βαγγέλη Θεοδωρόπουλου (27-28 Ιουλίου), και οι Βάτραχοι, σε σκηνοθεσία Κώστα Φιλίππογλου (10-11 Αυγούστου), όπου ο Διόνυσος κατεβαίνει στον Άδη για να ξαναφέρει στον πάνω κόσμο έναν δραματικό ποιητή. Για τον Αριστοφάνη, μόνο η ποίηση και το θέατρο μπορούν να σώσουν την πόλη! Αυτό πιστεύουμε κι εμείς!

Εδώ θέλω να σταθώ και σε κάτι που θεωρώ πως έχει κομβική σημασία για τις παραγωγές του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου. Πρόκειται για τις συμπαραγωγές, μια πρακτική που εγκαινιάσαμε πέρσι με πολύ θετικά αποτελέσματα και την οποία συνεχίζουμε φέτος. Σε σχέση με τις παραστάσεις της Επιδαύρου, βρισκόμαστε σε προχωρημένες συζητήσεις με τέσσερα ΔΗΠΕΘΕ (Ιωαννίνων, Αγρινίου, Καβάλας και Κρήτης), τα οποία ενδιαφέρονται να συμμετέχουν σε παραγωγές αρχαίου δράματος. Πολλά τα πλεονεκτήματα: η ζωή των παραστάσεων δεν τελειώνει στην Επίδαυρο, παίζονται επίσης στην περιφέρεια του συμμετέχοντος ΔΗΠΕΘΕ αλλά και σε άλλες πόλεις, που σημαίνει ότι διευρύνεται το κοινό του θεάτρου. Αυτός δεν είναι ο σκοπός των παραστάσεων; Να τις βλέπει κόσμος; Ένα άλλο θετικό είναι η τόνωση των ΔΗΠΕΘΕ μέσα από παραστάσεις μεγάλης κλίμακας και υψηλού επιπέδου. Πράγματα δύσκολα στην εποχή μας, για λόγους οικονομικούς. Μέσω των συμπαραγωγών επιμερίζονται τα έξοδα με το φεστιβάλ και μπορούν  να πραγματοποιούνται παραγωγές που ανταποκρίνονται στις καλλιτεχνικές ανάγκες των δημιουργών. 

Προκειμένου να φτάσουν στο ευρύτερο δυνατό κοινό, όλες οι παραστάσεις της Επιδαύρου αλλά και της Μικρής Επιδαύρου θα έχουν και φέτος αγγλικούς υπέρτιτλους. 

Ολοκληρώνοντας την παρουσίασή μου για τις παραστάσεις της Μεγάλης και της Μικρής Επιδαύρου, θα ήθελα να ανακοινώσω ότι έχουμε συνοδοιπόρο την Υδραϊκή Ναυτική Εταιρεία της Κυρίας Άννας-Μαρίας Δρακοπούλου με την οποία σχεδιάζουμε μια νέα προσέγγιση-σύνδεση δια θαλάσσης για τις παραστάσεις των αρχαίων θεάτρων της Επιδαύρου. Μια δυνατότητα μοναδική ανά τον κόσμο για την προώθηση του πολιτιστικού τουρισμού που επιτεύχθηκε χάρη στη διαμεσολάβηση του Υπουργείου Τουρισμού με το οποίο συνεργαζόμαστε στενά, όπως και με τον ΕΟΤ, για την διεθνή προβολή του προγράμματος του Φεστιβάλ.

Την εμπειρία όμως της Επιδαύρου θα ζήσουν και οι σπουδαστές του Λυκείου − κάτι που εγκαινιάσαμε το 2017 με τις Βάκχες στο Αρχαίο Στάδιο του Ασκληπιείου όπου συμμετείχαν οι περσινοί σπουδαστές του Λυκείου. Φέτος θέλουμε να δώσουμε μεγαλύτερη βαρύτητα στη συμμετοχή των σπουδαστών, όχι μόνο στο πλαίσιο των μαθημάτων αλλά και σε κάποιες από τις παραστάσεις των αρχαίων θεάτρων.

Το Λύκειο δεν είναι απλώς ένα θερινό σχολείο για νέους ηθοποιούς και σπουδαστές δραματικών σχολών αλλά και τόπος συνάντησης νέων τάσεων της εφαρμοσμένης σκηνικής έρευνας, και δημιουργικής ανταλλαγής ανάμεσα σε δασκάλους ηθοποιούς, δραματουργούς, σκηνοθέτες, μουσικούς, χορογράφους, θεωρητικούς του θεάτρου και σπουδαστές δραματικών σχολών και Ακαδημιών Θεάτρου από ολόκληρο τον κόσμο.

Στο επίκεντρο της φιλοσοφίας του βρίσκεται η επιθυμία σύνδεσης των μαθημάτων με τη θεματική των θεάτρων της Επιδαύρου. Φέτος το Λύκειο θα εστιάσει στη σημασία του χορού στην αρχαία τραγωδία και κωμωδία, ως στοιχείο κομβικής σημασίας για την έννοια του πολίτη. Ο χορός, που συχνά φέρνει σε αμηχανία τους σύχρονους σκηνοθέτες για το τι σηματοδοτεί μέσα στο αρχαίο έργο και πώς ερμηνεύεται στο σήμερα, δίνει πολλές δυνατότητες ερμηνείας των σχέσεων του συνόλου με την πολιτεία, αλλά και δίνει την ευκαιρία, μέσα από την πολυεπίπεδη δομή του, ως  σύνθεση λόγου, κίνησης, μουσικής, τραγουδιού κι ερμηνείας, για μια δημιουργική εργαστηριακή έρευνα σε έναν νέο καλλιτέχνη. 

Το πρόγραμμα σπουδών αποτελείται από σειρά πρακτικών εργαστηρίων που θα πραγματοποιηθούν σε εξωτερικούς χώρους, όπως το Αρχαίο Στάδιο Επιδαύρου, οι προαύλιοι χώροι βυζαντινών εκκλησιών, και σε εκπαιδευτικούς και πολιτιστικούς χώρους του Λυγουριού. Παράλληλα, περιλαμβάνει θεωρητικά εργαστήρια, διαλέξεις και παρουσιάσεις ανοιχτές στο κοινό, που ενισχύουν τους δεσμούς του Λυκείου με την τοπική κοινωνία.

Ανάμεσα στους καθηγητές που πρόκειται να διδάξουν το 2018 είναι η σκηνοθέτρια και ιδρύτρια της ρηξικέλευθης ομάδας «Χορός Γυναικών», Μάρτα Γκουρνίτσκα (Marta Gόrnicka), η ηθοποιός, σκηνοθέτρια και ειδικός του συστήματος βιομηχανικής κίνησης στο διάσημο ρωσικό Ινστιτούτο Θεατρικών Τεχνών Γκίτις, Mαρία Σμάεβιτς (Maria Shmaevich), ο Ταϋλανδός, βραβευμένος στην Ευρώπη χορευτής και χορογράφος, Πίτσετ Κλουνσούν (Pichet Klunchun), o αμερικάνος σκηνοθέτης και καθηγητής υποκριτικής Ντένις Ράιντ (Dennis Reid) κ.ά.

Μετά το μεγάλο ενδαφέρον της διεθνούς σπουδαστικής κοινότητας, το 2017 (με 121 σπουδαστές από 11 χώρες), φέτος θα πραγματοποιηθούν δύο κύκλοι σπουδών στο  Λύκειο Επιδαύρου (2-16.7 & 18.7-1.8). Οι εργασίες του Λυκείου θα κορυφωθούν με δυο παραστάσεις στις οποίες θα συμμετέχουν οι σπουδαστές του προγράμματος. Την καλλιτεχνική επιμέλεια των παραστάσεων θα αναλάβουν οι φετινοί καλεσμένοι καλλιτέχνες και καθηγητές του Λυκείου, Πατρίσια Απέργη (15 Ιουλίου - Μικρό Θέατρο Αρχαίας Επιδαύρου) και Ομάδα Griffon - Ιωάννα Πορτόλου, Γιάννης Νικολαΐδης και Σεσίλ Μικρούτσικου (31 Ιουλίου - Αρχαίο Στάδιο Επιδαύρου). Στην πλατεία της Νέας Επιδαύρου, στην Πιάδα, προγραμματίζεται εκδήλωση με αφορμή την υπογραφή του πρώτου Συντάγματος της Ελλάδας  το 1822, κατά τη διάρκεια της Α' Εθνοσυνέλευσης της Επιδαύρου. 

Να επισημάνω εδώ ότι στην Επίδαυρο και στην ευρύτερη περιοχή της Αργολίδας θα συνεχιστούν οι δράσεις: «Δημιουργική Απασχόληση για Παιδιά στην Επίδαυρο», θεατροπαιδαγωγικό πρόγραμμα προσαρμοσμένο στο θέμα του έργου που παρακολουθούν οι μεγάλοι στο θέατρο της Επιδάυρου, και «Εκπαιδεύοντας το Κοινό στο Αρχαίο Δράμα». Σ’ αυτή την πρωτότυπη δράση, ομάδα θεατροπαιδαγωγών δραστηριοποιούνται σε σχολεία της περιοχής και άλλους χώρους καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, με σκοπό να εξοικειωθούν οι κάτοικοι όλων των ηλικιών με τα έργα που πρόκειται να παιχτούν το καλοκαίρι. Πέρσι συμμετείχαν 9 σχολεία, φέτος θα έχουμε 23 σχολεία και 40 εκπαιδευτικούς.

Τέλος, ξεκινάμε φέτος μια εκδοτική συνεργασία με το Μορφωτικό Ίδρυμα της Εθνικής Τραπέζης. Προγραμματίζουμε μια σειρά εκδόσεων σχετικών με το αρχαίο δράμα, και ελπίζουμε πως το καλοκαίρι θα κρατήσουμε στα χέρια μας τα πρώτα βιβλία.

Το Λύκειο Επιδαύρου και το πρόγραμμα «Εκπαιδεύοντας το Κοινό στο Αρχαίο Δράμα» υλοποιούνται σε σύμπραξη με το Τμήμα Θεατρικών Σπουδών της Σχολής Καλών Τεχνών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου και την υποστήριξη του Δήμου Επιδαύρου, του Δήμου Ναυπλιέων, της Περιφέρειας Πελοποννήσου και της Περιφερειακής Ενότητας Αργολίδας και της Εφορείας Αρχαιοτήτων Αργολίδος (με έδρα το Ναύπλιο).

Το Λύκειο Επιδαύρου είναι μέλος του Διεθνούς Δικτύου Αρχαίου Δράματος του Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού.